EN | DE

Zbiory Muzealne

katalog zbiorów on-line

Muzeum Archeologiczne

Arsenał Miejski                     Bilety: 
ŚR -SO        1000 - 1700
ND               1000 - 1800

wystawy stałe - wstęp wolny

czasowe - 10 - 15 zł

tel. (71) 347-16-96

Wystawy stałe

ARCHEOLOGIA ŚLĄSKA

Wystawa stała „Archeologia Śląska” zajmuje trzy pietra wrocławskiego Arsenału. Na przykładzie zgromadzonych przedmiotów oraz rekonstrukcji fragmentów dawnych osad i miejsc pochówków prezentuje początki osadnictwa na Śląsku po rozwój średniowiecznych miast. Wystawa podzielona jest na cztery części tematyczne.

 

EPOKA KAMIENIA, WCZESNA EPOKA BRĄZU
Początek ekspozycji poświęcony jest najdawniejszym dziejom Śląska (od 500 000 lat). Prezentowane są tam między innymi kości mamutów i nosorożców włochatych, zwierząt typowych dla epoki lodowej. Można tam też znaleźć narzędzia krzemienne związane ze starszą epoką kamienia (paleolit środkowy i górny). Wśród nieco młodszych zabytków warto zobaczyć wyroby z krzemienia i kości, miedzy innymi niedźwiedzia brunatnego, odkryte w jaskini w Wojcieszowie.
W dalszej części znajdują się zabytki związane ze środkową epoką kamienia – mezolitem (od około 11 000 lat temu). Zgromadzono tam niewielkie wyroby krzemienne i odpady produkcyjne oraz inne narzędzia z kości i poroża użytkowane wówczas przez człowieka. W tej części wystawy zaprezentowano makietę szałasu – schronienia typowego dla przemieszczających się społeczności myśliwsko-zbierackich.

 

Najwięcej zabytków zgromadzonych na wystawie pochodzi z młodszej epoki kamienia – neolitu (od około 7 500 lat temu). Wśród nich znalazły się m.in. te związane z początkami rolnictwa. Są to kamienne narzędzia użytkowane w charakterze radlic do spulchniania ziemi oraz topory i siekiery wykorzystywane do karczowania lasów. Nieco uwagi poświęcono czynnościom związanym z obróbką rozmaitych surowców i codzienną, przydomową produkcją. Zgromadzono też liczne wytwory i odpady krzemienne. Wśród narzędzi z tego surowca warto zwrócić uwagę na siekiery, nieraz bardzo starannie wykonane i sztylet. Odtworzono też warsztat tkacki, jakim mogły się posługiwać społeczności rolnicze w produkcji tkanin. Centralne miejsce tej części ekspozycji zajmuje model przedstawiający osiedle mieszkalne najstarszych rolników (kultura ceramiki wstęgowej rytej) wraz z drewnianą zabudową mieszkalną i okolicznym zapleczem. Na wystawie nie brak też wyrobów poświadczających obróbkę kości, rogu i poroża oraz najstarszych (sprzed ponad 6 000 lat) ozdób, narzędzi i broni wykonywanych z miedzi. W tym czasie produkowano je poza granicami Polski, są one zatem świadectwem kontaktów wymiennych z południem. Tam też zaprezentowano typowy pochówek szkieletowy osobnika z kultury jordanowskiej, wyposażonego w cenne wówczas wyroby miedziane, naczynia i narzędzia kościane. Wiele uwagi poświęcono produkcji garncarskiej poszczególnych kultur znanych ze Śląska.
Ekspozycję zamykają zabytki kultury unietyckiej, pojawiającej się w początkach epoki brązu (sprzed około 4200 lat). Oprócz licznych naczyń, czasem nawet znacznych rozmiarów, zaprezentowano też charakterystyczne wyroby brązowe (ozdoby, narzędzia, broń) i nieliczne, spotykane wówczas, wytwory z bursztynu srebra i złota. Godny uwagi jest skarb z Pilszcza, składający się z kilkudziesięciu przedmiotów brązowych.

 

Fotogaleria - kliknij w miniaturkę

 
                    

 

 

EPOKA BRĄZU I WCZESNA EPOKA ŻELAZA
Tą część wystawy otwierają zabytki kultury przedłużyckiej, z charakterystycznymi dla niej bogato zdobionymi wyrobami z brązu. Wśród ozdób wyróżniają się długie szpile, bransolety, naramienniki, diademy oraz naszyjniki wykonane z bursztynowych paciorków. Uzbrojenie reprezentowane jest przez groty, czekany, sztylety i miecze.
Zabytki kolejnej kultury – łużyckiej zostały pokazane chronologicznie w dwóch częściach - epoka brązu i wczesny okresu epoki żelaza. Przedstawiono tu typowe dla omawianej kultury ozdoby, elementy uzbrojenia, narzędzia i przedmioty codziennego użytku. Na szczególną uwagę zasługuje skarb z Karmina, składający się z szeregu przedmiotów z brązu (m.in. sierpów, siekierek, naramienników, bransolet, elementów łańcucha). Niezwykłą rzadkością są także zabytki odkryte w Woskowicach Małych. Skarby, na które tu natrafiono zawierały m.in. importowane naczynia z brązu – cisty, situle oraz elementy oporządzenia jeździeckiego. Wyjątkowy dla Śląska jest bogaty zbiór halsztackiej ceramiki malowanej. Przy jej wyrobie, miejscowi twórcy czerpali bowiem pośrednio wzorce z południa Europy. Osobne miejsce znalazło zagadnienie osadnictwa, gospodarki i budownictwa kultury łużyckiej. Niewątpliwymi atrakcjami na wystawie są zaprezentowane w tej części rekonstrukcje grodu obronnego z Biskupina i domu o konstrukcji słupowej. Interesującym elementem wystawy jest przedstawienie wierzeń i praktyk kultowych związanych z duchowością ludności kultury łużyckiej. Znalazła się tu m.in. rekonstrukcja kilku grobów ciałopalnych.
Jako kolejna przedstawiona została kultura pomorska. Charakteryzuje się ona specyficznym obrządkiem pogrzebowym. Spalone szczątki umieszczano w tzw. urnach twarzowych. Na popielnicach tych starano się schematyczne przedstawić twarzy ludzką, symbolizującą zmarłego. Ozdabiano ją niekiedy dodatkowo rytymi w glinie wyobrażeniami ozdób lub przedmiotów codziennego użytku, rzadziej uzbrojenia. W wyposażeniu grobowym znajdowały się także zapinki, klamry do pasa, szpile, naszyjniki i przybory toaletowe.

 

Fotogaleria - kliknij w miniaturkę

 

          

 

EPOKA ŻELAZA I WĘDRÓWKI LUDÓW
Część wystawy przeznaczona została na Celtów, kulturę przeworską, luboszycką i okres wędrówek ludów. Wystawę rozpoczyna temat osadnictwa celtyckiego na Śląsku – możemy tu zobaczyć rekonstrukcję grobu Celta i liczne, typowe zabytki wiązane z tą kulturą: monety, charakterystyczne naszyjniki, zapinki, bransolety i amulety oraz naczynia gliniane wykonane na kole.
Następnie pokazana została dynamika rozwoju kultury przeworskiej widoczna w wyrobach garncarskich, ozdobach, uzbrojeniu i przedmiotach codziennego użytku. Ważnym elementem jest tu rekonstrukcja ciałopalnego grobu popielnicowego z typowymi przedmiotami, stanowiącymi wyposażenie zmarłego – elementami uzbrojenia, naczyniami, ozdobami i jedzeniem.
Na sali wystawowej postarano się odtworzyć też nietypowy pochówek szkieletowy odkryty nieopodal Ługi w powiecie górowskim. Złożono tu do jednego grobu wojownika z uzbrojeniem i konia z elementami oporządzenia jeździeckiego oraz naczynia z gliny i szkła.
Zagadnienie grobów książęcych zaakcentowano dwukrotnie – w jednej z gablot przedstawiono wyposażenie komorowego grobu szkieletowego z Opola-Gosławic, datowanego na I w. n.e., wyposażonego w przedmioty srebrne, brązowe i szklane. Obszerniej omówiono problem grobów książęcych, prezentując nekropolię z Wrocławia-Zakrzowa z III /IV w. n.e. W trzech grobach pochowano dwie kobiety i mężczyznę. W czasie wykopalisk zabezpieczono ogromny zbiór unikatowych przedmiotów. Duża cześć pochodziła z importu.
Na wystawie nie mogło zabraknąć wyrobów z żelaza. Przedstawiony został także skomplikowany i trudny proces rozpoczynający się od momentu wydobycia rudy darniowej po uzyskanie gotowego produktu żelaznego. Zrekonstruowany został także naturalnych rozmiarów piec dymarkowy typu kotlinkowego.

 

Fotogaleria - kliknij w miniaturkę

 

                     

 

   

 

ŚLĄSK ŚREDNIOWIECZNY
Centralnym punktem tej wystawy jest naturalnej wielkości model drewnianego, krytego strzechą domu. Stanowi on typowy przykład budynku mieszkalnego ze śląskiego miasta w X – XIII w n.e. Ta szczegółowa rekonstrukcja wyposażona jest między innymi w meble, naczynia drewniane i gliniane, kamienne żarna, maselnicę, koło garncarskie, krosno i wiele innych przedmiotów obrazujących życie w średniowieczu.
Wystawa prezentuje nie tylko przedmioty codziennego użytku, ale także biżuterię, jak kabłączki skroniowe, pierścienie, naszyjniki i wiele innych przedmiotów a wśród nich odzież i obuwie.
Inna część wystawy koncentruje się na wierzeniach religijnych. Pokazanych jest wiele przedmiotów rytualnych, niezwykle istotnych dla duchowego życia pogańskich mieszkańców wczesnośredniowiecznego Śląska. Przyjęcie chrześcijaństwa zmieniło w znacznym stopniu kulturę zarówno duchową, jak i materialną na Śląsku. Pojawiła się architektura murowana, umiejętność pisania, przedstawienia plastyczne związane z nową religią, obyczaj odbywania pielgrzymek i specjalne wyposażenie pielgrzyma, jak manierka czy znak pielgrzymi.
Sporo miejsca na wystawie poświęcono także początkom Wrocławia. Pokazane są lokalizacje pierwszych osad na terenie późniejszego miasta, jego stopniowy rozwój przestrzenny oraz przedmioty związane z różnymi sferami działalności jego mieszkańców (rzemiosło, handel, sztuka, religijność, gra i zabawa, zaopatrzenie w wodę, ogrzewanie, transport itp.).
Model zamku w Bardzie i przedmioty odkryte podczas wykopalisk na tym zamku ilustrują z kolei życie codzienne załogi niewielkiej górskiej twierdzy w późnym średniowieczu (zamek zniszczono w 1428 r.). Prezentowane są elementy uzbrojenia, narzędzia, ceramika itp.

 

Fotogaleria - kliknij w miniaturkę